Tendencja do uzależnień – jak wpływa na nią płeć?

Dotychczasowe badania na temat mechanizmu uzależnień nie uwzględniały płci i wpływu gospodarki hormonalnej na ów proces. Jak się okazuje – zależność ta ma duże znaczenie.

 

Muscle-Zone Sklep

Badanie [1], które określiło tą zależność było przeprowadzone na szczurach, gdzie użyto substancji o działaniu narkotyzującym – metamfetaminy. W zależności od płci gryzoni zauważono inny stopień zmian w mózgu w kierunku powstawania mechanizmu uzależnienia [1, 4]. Jest to o tyle ciekawe odkrycie, iż może ono zapoczątkować nowy rodzaj terapii osób z uzależnieniami.

 

Naukowcy przeprowadzający eksperyment sugerują, że mózgi samców oraz samic szczurów, wystawionych w tym wypadku na działanie metamfetaminy reagują odmiennie na substancje odurzające, prowadzące do uzależnień. Prawdopodobnie różnice te są wynikiem różnic w gospodarce hormonów płciowych pomiędzy płciami.

 

Jako stymulant, metamfetamina zwiększa aktywność poszczególnych ośrodków mózgu, jak kora przedczołowa [2]. Zwiększa wytwarzanie dopaminy w mózgu, która pozwala uzyskać uczucie spełnienia i przyjemności. Często działanie to nazywane jest „układem nagrody”, co w prosty sposób opisuje odczucia temu towarzyszące. Poza tym, dopamina wpływa na takie parametry, jak motywacja do działania, chęć do aktywności fizycznej, poprawia proces zapamiętywania i uczenia się.

 

Poprzez nieustannie wysoki poziom dopaminy, osoby zażywające metamfetaminę wpływają na neuroplastyczność mózgu w taki sposób, że ten po pewnym czasie przestaje normalnie funkcjonować na standardowych ilościach dopaminy produkowanych przez organizm, co zmusza te osoby do podnoszenia statusu neuroprzekaźnika używkami. Dokładnie takie zmiany zaobserwowano u wszystkich szczurów poddanych cytowanemu badaniu.

 

Naukowcy pozwolili, aby szczury same dozowały sobie porcje narkotyku, co znaczy, że to szczury kontrolowały wielkość dawek oraz częstotliwość ich spożycia. Po uzyskaniu u szczurów stanu uzależnienia, w pierwszych 6 godzinach zaobserwowano, że samice spożywały więcej metamfetaminy oraz, że porcje te były częściej spożywane. Dlaczego to właśnie samice tak mocno się uzależniły? Odpowiedzią najprawdopodobniej jest tu właśnie wpływ hormonów płciowych na pracę mózgu.

 

Wraz z biegiem czasu, mechanizm uzależnienia zmienia sposób w jaki przenoszone są sygnały przez mózg, w szczególności na synapsy w korze przedczołowej, która odpowiada za podejmowanie decyzji i zdolność uczenia się.

Wynik badania kory przedczołowej samic i samców szczurów, które zostały uzależnione od metamfetaminy oraz tych, które nie zostały uzależnione wykazał różnice w odpowiedzi synaptycznej. Autorzy badania zauważyli, że samice szczurów wykazywały mniejszą aktywność spoczynkową niż samce, lecz następnie doświadczyły one szybszego wzrostu aktywności synaptycznej mózgu (czyli przesył neuroprzekaźnika) po przyjęciu narkotyku. Towarzyszył temu jednocześnie szybszy spadek odpowiedzi synaptycznej po odstawieniu substancji.

 

Zauważono, że podaż metamfetaminy wywołała u samic wyraźnie większe zmiany w kinetyce receptorów NMDA (NMDAR; receptory aktywowane glutaminianem) i wzrostu przesyłanych przez nie impulsów. Hamowanie aktywność NMDAR selektywnych blokerem GluN2B (rodzaj podjednostki receptora NMDA, wpływający na moc sygnału nerwowego [3]) nie zmieniło czegokolwiek. Sugeruje to, że mechanizm powstawania uzależnień wynika ze zmian funkcji synaptycznych.

„[…] and analysis of the NMDA current kinetics shows that, in contrast to males, the GluN2B blocker did not affect the kinetics of NMDA currents in METH SA females. […]” [1].

 

Naukowcy sugerują też, że istnieje zależny od ilości próg powstawania negatywnych zmian w plastyczności synaptycznej i jest on zależny od płci.

Jaki jest ten mechanizm? Badacze nie mają pewności, ale typują, iż AMPAR (receptory podjednostek glutaminianu) w obszarze kory mózgowej zwiększają pozakomórkową koncentrację dopaminy, gdzie aktywacja NMDAR ją zmniejsza. Różnice jakie występują u samic i samców w obszarze aktywacji NMDAR mogą wynikać z puli całkowitej androgenów. Spekuluje się, że administracja metamfetaminy wywołuje wzrost uwalniania dopaminy, który u samic działa synergicznie z brakiem androgenów i powoduje zwiększenie aktywności NMDA.

Te doniesienia, muszą zostać poparte kolejnymi badaniami, ale mogą one zapoczątkować nowy mechanizm terapii w walce z uzależnieniami.

Referencje:

  1. Jose Ignacio Pena-Bravo, Rachel Penrod, Carmela M. Reichel and Antonieta Lavin. Methamphetamine Self-Administration Elicits Sex-Related Changes in Postsynaptic Glutamate Transmission in the Prefrontal Cortex. eNeuro 10 January 2019, 6 (1) ENEURO.0401-18.2018; DOI: https://doi.org/10.1523/ENEURO.0401-18.2018
  2. https://americanaddictioncenters.org/meth-treatment/facts
  3. Joana S Ferreira, Thomas Papouin, Laurent Ladépêche, Andrea Yao, Valentin C Langlais, Delphine Bouchet,1Jérôme Dulong, Jean-Pierre Mothet, Silvia Sacchi, Loredano Pollegioni, Pierre Paoletti, Stéphane Henri Richard Oliet, and Laurent Groc. Co-agonists differentially tune GluN2B-NMDA receptor trafficking at hippocampal synapses. eLife. 2017; 6: e25492. Published online 2017 Jun 9. doi: 10.7554/eLife.25492
  1. Twum Ampofo Ansah, Marcus Ferguson, and Tultul Nayyar. Effects of strain on MDMA (“ecstasy”)-induced locomotor hyperactivity and sensitization in mice. Faseb Journal. Vol. 22, No. 1_supplement March 2008