Omega-3 w kontekście psychiki

Znany jest wpływ kwasów tłuszczowych omega-3 na zdrowie mózgu. Wiemy, że kwas eikozapentaenowy (EPA) oraz dokozaheksaenowy (DHA) mają znaczący wpływ na prawidłową pracę neuronów, odpowiedzialnych za nasze stany emocjonalne, zachowania. EPA i DHA ograniczają stany zapalne w komórkach mózgu, chronią go przed degeneracją.

Mózg w głównej mierze składa się z kwasów tłuszczowych oraz fosfolipidów (najprostsza forma kwasów tłuszczowych). Kwasy tłuszczowe omega-3 niezbędne są dla prawidłowej płynności oraz elastyczności membran neuronalnych, co skutkuje właściwie efektywną transmisją neuroprzekaźników, a to z kolei wpływa na lepszą kognicję, pamięć czy samopoczucie. Ten ostatni czynnik jest tematem przewodnim tego wpisu.

Muscle-Zone Sklep

Omega-3 zmniejszają stany depresyjne już w 3 tygodnie, w przypadku jej formy o lekkim nasileniu

Tak wykazało badanie [1] na studentach, którzy skarżyli się na stany depresyjne. W eksperymencie wzięły udział 23 osoby, z których, przez 21 kolejnych dni, 9 otrzymywało placebo, a pozostałych 12 otrzymywało suplement omega-3, w którym to 1000 mg stanowiło EPA, a 400 mg DHA. Dawka ta jest równoważna z 2 porcjami tłustszych ryb spożytych na przestrzeni tygodni. Naukowcy posłużyli się skalą depresji Becka (opiera się na 21 pytaniach, gdzie maksymalnie można uzyskać 63 punktów i im wynik jest wyższy, tym większe nasilenie zaburzeń psychicznych) w ocenie nasilenia depresji uczestników – zarówno przed przystąpieniem do eksperymentu, jak i na sam jego koniec.

Osoby, które przyjmowały suplement uzyskały spadek punktacji ze średniej 16 na 11, co w skali punktacji oznacza, że z lekkiej depresji ich stan poprawił się do normalnego. Istotnym jest, że skala dzieli się na somatyczną-wegetatywną (związek z brakiem sił witalnych, bezsennością, ograniczonym apetytem, ograniczoną kognicją, zmęczeniem itp.) oraz afektywno-poznawczą (związek ze smutkiem, poczuciem winy, wysoką samokrytyką itp.) i tylko w przypadku afektywno-poznawczym suplement omega-3 miał statystycznie istotny wpływ.

Dlaczego badania są sprzeczne w kontekście antydepresyjnego wpływu omega-3?

Przez dłuższy czas nie było pewne skąd bierze się antydepresyjny wpływ kwasów tłuszczowych EPA i DHA i czy w ogóle można spodziewać się powtarzalności tego działania. Dotychczasowe meta-analizy nie potwierdzały tego wpływu [2]. Jednakże w innej meta-analizie bazującej na 15 badaniach [3] znaleziono pewną zależność wyjaśniającą skąd rozbieżność wyników badań w kontekście wpływu omega-3 na psychikę.

Wpływ na to ma skład preparatów z kwasami tłuszczowymi omega-3, jakich używano w badaniach. Chodzi o stosunek EPA do DHA. Poprzednie meta-analizy nie brały tego pod uwagę. Dopatrzono, się zależności odwrotnej pomiędzy spożyciem omega-3, a depresją tylko w wypadku, gdy kwasów tłuszczowych EPA było odpowiednio dużo ilościowo. Spożycie EPA na poziome 1000-2000 mg dziennie było dawką, jaka korelowała z ustępowaniem stanów depresyjnych. Jest to o tyle ciekawe, że dotychczas to DHA przypisywało się największy wpływ na gospodarkę neuronalną. Naukowcy dopatrzyli się pewnej zależności w mózgu pomiędzy EPA, a DHA – to spożycie EPA zwiększało aktywność PPAR w mózgu, które to reguluje działanie wielu genów odpowiedzialnych za metabolizm składników odżywczych, proliferację komórek i przebiegu stanów zapalnych. Jednakże nie ma pewności czy ma to związek z antydepresyjnym wpływem EPA.

Pod kątem wpływu spożycia kwasów tłuszczowych omega-3 na psychikę ciekawym wydaje się badanie, w którym sprawdzono, jaki będzie skutek suplementacji na osoby z wysokim ryzykiem rozwoju psychozy [4].

Ochotnikom, którzy borykali się z zaburzeniami psychicznymi, podawano przez 12 tygodni suplement zawierający 1400 mg kwasów omega-3 (700 mg EPA, 480 mg DHA, 220 ALA).
Stany psychozy można porównać do zwarcia elektrycznego, tylko że w mózgu, czego efektem jest widzenie, słyszenie i czucie czegoś, czego nie ma w rzeczywistości.

Suplementacja kwasami omega-3 skutkowała zmniejszeniem ryzyka zaburzeń psychotycznych, poprawą ogólnego samopoczucia, większym wewnętrznym spokojem, mniejszą częstotliwością bóli głowy oraz lepszą koncentracją. Dla porównania, w grupie placebo doszło do nasilenia zaburzeń psychotycznych.

Zastanawiającym może być, jak taka jednorazowa, kilkunastotygodniowa interwencja może wpłynąć w dłuższym okresie na prewencję rozwoju zaburzeń psychiki. To samo pytanie zadali sobie autorzy wyżej wymienionego badania i postanowili sprawdzić, w jakim stanie psychicznym są osoby, które zostały poddane temu eksperymentowi… po 7 latach [5].

Test wykazał, że osoby które przyjmowały wówczas suplement miały się lepiej pod kątem zdrowia mentalnego po 7 latach od zakończenia eksperymentu, niż osoby, które były w grupie placebo.

Ale to nie koniec pozytywnego wpływu omega-3 na psychikę. W liczącym sobie 194-osobową grupę ochotników eksperymencie [6] sprawdzano, jak podaż tych kwasów tłuszczowych przez 6 tygodni wpłynie na tendencję do agresywnych zachowań. Badanie było wykonanie z grupą kontrolną placebo.

Przed przystąpieniem do badania osoby te wypełniły test psychologiczny, który ukierunkowany był na weryfikację stopnia przyzwalania agresywnym zachowaniom.

Po 6 tygodniach osoby będące w grupie przyjmującej omega-3 (638 mg DHA, 772 mg EPA) przejawiały niższą skłonność do agresji, jak wykazało ponowne wypełnienie kwestionariusza. Ciekawostką jest, że osoby z grup – tej przyjmującej suplement oraz placebo – nie były w stanie ocenić, do której grupy zostały przypisane.

Jak więc widać korzyści płynące ze spożycia kwasów tłuszczowych omega-3 to również lepsze zdrowie psychiczne, mniejsze ryzyko stanów depresyjnych czy lepsza adaptacja społeczna i korzyści te są długoterminowe. Warto dbać o właściwą podaż EPA i DHA w diecie, chociażby w celu prewencji powstawania zaburzeń psychicznych, a jeśli z jakiegoś powodu jest to problematyczne – zawsze pozostaje możliwość podniesienia podaży tych kwasów tłuszczowych na drodze suplementacji.

 

 

Bibliografia:

  1. Annie T.Ginty, Sarah M.Conklin. Short-term supplementation of acute long-chain omega-3 polyunsaturated fatty acids may alter depression status and decrease symptomology among young adults with depression: A preliminary randomized and placebo controlled trial. Psychiatry Research Volume 229, Issues 1–2, 30 September 2015, Pages 485-48
  2. Bloch MH, Hannestad J. Omega-3 fatty acids for the treatment of depression: systematic review and meta-analysis. Mol Psychiatry. 2012 Dec;17(12):1272-82. doi: 10.1038/mp.2011.100. Epub 2011 Sep 20.
  3. Sublette ME, Ellis SP, Geant AL, Mann JJ. Meta-analysis of the effects of eicosapentaenoic acid (EPA) in clinical trials in depression. J Clin Psychiatry. 2011 Dec;72(12):1577-84. doi: 10.4088/JCP.10m06634. Epub 2011 Sep 6.
  4. Amminger GP, Schäfer MR, Papageorgiou K, Klier CM, Cotton SM, Harrigan SM, Mackinnon A, McGorry PD, Berger GE. Long-chain omega-3 fatty acids for indicated prevention of psychotic disorders: a randomized, placebo-controlled trial. Arch Gen Psychiatry. 2010 Feb;67(2):146-54. doi: 10.1001/archgenpsychiatry.2009.192.
  5. Amminger GP, Schäfer MR, Schlögelhofer M, Klier CM, McGorry PD. Longer-term outcome in the prevention of psychotic disorders by the Vienna omega-3 study. Nat Commun. 2015 Aug 11;6:7934. doi: 10.1038/ncomms8934.
  6. Laurent Bègue, Ap Zaalberg & others. Omega-3 supplements reduce self-reported physical aggression in healthy adults. Psychiatry Research Volume 261, March 2018, Pages 307-311