Czym jest stres, jak wpływa na nasz organizm i jak obniżyć jego poziom?

Krótkotrwały stres jest, z punktu widzenia organizmu, reakcją bardzo korzystną. Dzięki adrenalinie pomaga w reakcji „walki lub ucieczki”, pomaga w koncentracji i sam w sobie może być elementem motywacji. Problem w tym, że takie działanie ma swoje zalety tylko w sporadycznych i krótkotrwałych sytuacjach.

O ile stres pomagał nam w unikaniu drapieżników, polowaniu lub odkrywaniu nowych terytoriów, tak dziś staje się ogólnoświatowym problemem. Stresujemy się zbyt często i mocno, także w tych sytuacjach, które jeszcze kilkaset lat temu byłyby nie do pomyślenia. Przewlekły stres przyczynia się do powstawania wielu groźnych chorób, wzmacnia je lub stwarza dogodne warunki do ich rozwoju. Działa ogromnie wyniszczająco, dlatego jednym z pierwszych zalecań niemal we wszystkich dolegliwości, jest — zaraz obok zmiany diety — obniżenie stresu w codziennym życiu.

Muscle-Zone Sklep

Choć łatwo powiedzieć, dużo trudniej zrobić. Stresogennych czynników we współczesnym świecie jest bardzo dużo i trudno wyeliminować wszystkie. Mimo iż nie stresujemy się już czyhającymi na nas drapieżnikami, ciąży nam wiele innych rzeczy: mocno obciążający budżet kredyt, zła sytuacja w pracy lub problemy w rodzinie. Taki stan może utrzymywać się przez wiele miesięcy, na co nasz organizm nie jest przygotowany. Jak walczyć z wysokim stresem i zaburzoną homeostazą organizmu?

Skąd się bierze stres?

Stres, czyli specyficzne zaburzenie homeostazy organizmu, może mieć podłoże zarówno psychiczne jak i fizyczne. Lekką fazę stresu nazywaną eustresem, określa się stresem korzystnym, pobudzającym do działania i zwiększającym nasze możliwości psycho-fizyczne. Po osiągnięciu progu, w którym nasz organizm przestaje radzić sobie z redukcją stresorów, pojawia się negatywny stres — dystres. Może powodować obniżenie samopoczucia, wyczerpanie oraz pogorszenie działania organizmu.

Za wystąpienie reakcji stresowej odpowiada układ współczulny aktywujący oś podgórze-przysadka-nadnercza. Wydzielane przez nadnercza adrenalina i noradrenalina aktywują kaskadę reakcji hormonalnych, które poprzez wydzielanie kortykoliberyny i kortykotropiny wywołują produkcję glikokortykosteroidów w korze nadnerczy. Głównym i najpopularniejszym przedstawicielem glikokortykosteroidów jest znany wszystkim sportowcom kortyzol. Oś podwzgórze-przysadka-nadnercza aktywuje też miejsce sinawe, czyli jądro znajdujące się filogenetycznie starej części ośrodkowego układu nerwowego – pniu mózgu. Za jego aktywację odpowiadają stresory psychologiczne i fizykalne. Miejsce sinawe odpowiada za utrzymanie koncentracji i czujności.

W reakcji stresowej dużą rolę odgrywa także ciało migdałowate znajdujące się w filogenetycznie starej części mózgu. Rolą ciała migdałowatego jest nadawanie sytuacji stresowej konotacji emocjonalnej, co może przyczynić się do lepszego rozpoznawania zagrożenia w przyszłości.

Czym grozi przewlekły stres?

Przewlekły stres, którego poziom przekracza możliwości adaptacyjne człowieka, może prowadzić do szeregu chorób — zarówno psychicznych jak i fizykalnych. Życie w stresie kojarzy nam się głównie z rozwojem depresji, stanów lękowych czy nerwicowych i jest to prawdą. Wysoki poziom kortyzolu bardzo często towarzyszy tym dysfunkcjom i może być zarówno ich przyczyną, jak i skutkiem (np. ze względu na poczucie winy, kompleksy czy poczucie odrzucenia).

Warto jednak podkreślić, że stres ma także bardzo negatywne skutki dla organizmu. We względu na duże pobudzenie układu reakcji lub ucieczki, przyczynia się do powstawania wrzodów oraz innych chorób układu trawiennego. Może też sprzyjać chorobom układu sercowo-naczyniowego, w tym miażdżycy, zawałowi serca, chorobie wieńcowej czy nadciśnieniu. To tylko początek długiej listy dolegliwości, które mogą być skutkiem długotrwałego stresu.

Inhibitory kortyzolu – znajdziesz je tutaj!

Co należy podkreślić, stres oddziałuje nie tylko na nas, ale i na naszych bliskich. Bardzo często jest przyczyną rozwodów, nieporozumień małżeńskich lub problemów seksualnych. W drastycznych przypadkach wysoki poziom stresu może być również powodem bezpłodności. Inna sprawa, że stres odbiera siły witalne, pogłębia negatywne stany emocjonalne, co również może wpłynąć na nasze relacje społeczne.

Jak obniżyć poziom stresu?

Walka ze stresem powinna przebiegać dwutorowo. Z jednej strony musimy zadbać o zmniejszenie sytuacji stresowych. Tutaj najczęściej poleca się np. zmianę pracy, unikanie stresujących nas osób, udanie się do psychoterapeuty, znalezienie własnej strefy komfortu, rezygnację z alkoholu czy uregulowanie stresujących spraw (np. długów, sprzeczek itd.). Kluczowym jest to, by poprawnie zidentyfikować źródło stresu i zastanowić się, jakie rozwiązanie będzie najkorzystniejsze. To ważne, bo unikanie problemu może jedynie pogłębić nasz stan. Przykładem może być rezygnacja ze stresującej pracy. Co z tego, że zrezygnowaliśmy z jednego stresu, jeżeli jeszcze wyższy poziom zagwarantuje nam obawa o finanse?

Z drugiej strony walka ze stresem to działanie czysto fizjologiczne, dążące do obniżenia poziomu kortyzolu we krwi. Wpływa na to m.in. lekkostrawna dieta, umiarkowana aktywność fizyczna oraz dbanie o sen i wypoczynek. Warto spać przynajmniej 7-8 godzin dziennie i poświęcić w ciągu dnia 2-3 godziny na relaks. Wbrew pozorom leniuchowanie bardzo pozytywnie wpływa na nasz mózg i może zwiększyć możliwości kognitywne w pozostałym czasie — czasie pracy. Poprawia się m.in. konsolidacja pamięci, czyli zdolność zapamiętywania rzeczy w ciągu dnia. Do redukcji stresu mogą przyczynić się też inne aktywności, np. ćwiczenie jogi, masaż, sesja ASMR lub słuchanie relaksującej muzyki.

Suplementy obniżające poziom kortyzolu

W walce ze stresem nie można zapomnieć o pozytywnym wpływie suplementów odpowiadających za zmniejszenie poziomu kortyzolu. Takie właściwości ma m.in. żeń-szeń, lukrecja, ginkgo biloba astragalus, ashwagandha a nawet bazylia. Niektóre suplementy działają jako inhibitory kortyzolu, czyli substancja chemiczna blokująca lub spowalniająca reakcję hormonalną. Suplementy wspomagające adaptację organizmu i łagodzenie reakcji stresowych nazywa się często adaptogenami.

Tutaj kupisz suplementy redukujące poziom kortyzolu

W dbaniu o zdrowie i sylwetkę bardzo często wspomina się o zbilansowanej diecie, aktywności fizycznej i regeneracji. Czas dołożyć kolejny element, czyli redukcję stresu i radzenie sobie z sytuacjami stresowymi. To rzecz, która ma ogromny wpływ na nasz stan fizyczny i — przede wszystkim — psychiczny.